Bỏ qua đến nội dung
Thứ Tư, ngày 18/11/2026
Đường dây nóng: 0989655036
Thứ Hai – Thứ Sáu: 07h30 – 12h00 | 13h30 – 17h00
Trung tâm Phục vụ Hành chính công Xã Xuân Lâm
Quốc huy Việt Nam

Trung tâm Phục vụ Hành chính công

Xã Xuân Lâm

Tỉnh Nghệ An

Chuyên nghiệp – Minh bạch – Hiệu quả – Phục vụ nhân dân Hành chính phục vụ • Đồng hành cùng người dân
LỊCH SỬ – TRUYỀN THỐNG

Lịch sử hình thành và phát triển

Nhân vật lịch sử – văn hóa tiêu biểu, các công trình kiến trúc tâm linh và địa danh gắn với truyền thống yêu nước, hiếu học của vùng đất Xuân Lâm.

Nhân vật lịch sử – văn hóa tiêu biểu

  1. 1355 – 1409

    Nguyễn Cảnh Chân

    Danh tướng thời Hậu Trần

    Danh tướng chống quân Minh cuối đời nhà Hồ và đời Hậu Trần. Từng làm An phủ sứ Hóa Châu, An phủ sứ lộ Thăng Hoa; được vua Giản Định Đế phong Đồng tri khu mật.

  2. ? – 1414

    Nguyễn Cảnh Dị

    Thái bảo thời Hậu Trần

    Con trai Nguyễn Cảnh Chân. Cùng Đặng Dung phò Trùng Quang Đế, được cử làm Thái bảo, chiến đấu chống quân Minh đến hơi thở cuối cùng.

  3. ?

    Nguyễn Cảnh Huy

    Tướng thời Lê Trung Hưng

    Cùng năm người con chiêu mộ quân sĩ, khởi binh tại huyện Nam Đường, trả lại yên bình cho vùng đất; được vua Lê Trang Tông phong tước Bình Dương hầu.

  4. 1685 – 1754

    Nguyễn Phùng Thời

    Tiến sĩ, Thượng thư Bộ Hình

    Đậu Tiến sĩ khoa Ất Mùi (1715), làm quan đến Thượng thư Bộ Hình, tước Lâm Xuyên bá. Cùng con trai làm quan đồng triều – “phụ tử đồng triều, nhất thời vinh hiển”.

  5. 1710 – 1772

    Nguyễn Bá Quýnh

    Tiến sĩ, Tư nghiệp Quốc Tử Giám

    Đậu Tiến sĩ năm 1735, làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám kiêm Đông các Đại học sĩ. Từ quan về mở trường “Mai Sơn Giảng học đường”; được truy phong Mai Lĩnh hầu.

  6. 1940 – 2002

    Đặng Văn Ký

    Nhà giáo, nhà văn

    Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Tác phẩm tiêu biểu: Những ngày trung du, Vườn hoa giữa núi, Miền đồi khao khát… nhiều tác phẩm được chuyển thể thành phim, kịch.

  7. Sinh năm 1942

    Ngô Xuân Huyền

    NSND, đạo diễn sân khấu

    Giảng viên Đại học Sân khấu Điện ảnh, đạo diễn nhiều vở đạt Huy chương Vàng. Được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 1993.

  8. Sinh năm 1948

    Nguyễn Phùng Hồng

    GS.TS, Thiếu tướng Công an

    Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học Công an, Tổng biên tập Tạp chí Công an Nhân dân; đào tạo trên 30 tiến sĩ; Huân chương Chiến công hạng Nhất.

Truyền thống cách mạng

Trong phong trào Xô viết 1930 – 1931, đình làng Nguyệt Bổng là nơi chi bộ treo cờ trong các cuộc biểu tình ngày 01/6/1930 và 01/9/1930; sau Cách mạng tháng Tám, đình là nơi dạy chữ Quốc ngữ cho các lớp Bình dân học vụ. Ngày 13/5/1931, tại đình làng Phúc Xá, 3 trong số 4 người bị giặc xả súng và hy sinh tại chỗ.

Nhà thờ họ Lê Kim (làng Nguyệt Bổng) từng là nơi liên lạc bí mật của các sĩ phu yêu nước trong phong trào Đông Du. Năm 1903, cậu bé Nguyễn Sinh Cung theo cha lên Thanh Chương, thường qua nhà ông Lê Kim Tường thăm anh Nguyễn Sinh Khiêm. Bác Hồ từng nói: “Hồi còn nhỏ, Bác có lên học ở đó, phong cảnh ở đó đẹp và đồng bào rất tốt”.

Địa danh lịch sử

Bến đò Nguyệt Bổng (đò Rộ): hình thành từ cuối thế kỷ XIX, thuộc làng Nguyệt Bổng (nay xóm 9). Trong phong trào Xô viết, đây là nơi gặp gỡ của hai đoàn Đại Đồng và Xuân Lâm (gần 2 vạn người) biểu tình lên huyện lỵ; đồng chí Nguyễn Công Thường đã hy sinh khi bơi sang sông giành thuyền chở quần chúng. Ngày nay, thay cho con đò là cây cầu vững chãi bắc ngang dòng Rộ (Lam).

Chợ Điếm: nằm trước bến đò Nguyệt Bổng, nơi dân cư hội họp, trao đổi hàng hóa và mật tin. Thực dân Pháp lập điếm canh tại đây nên gọi là chợ Điếm. Hình ảnh những lá truyền đơn được rải vào buổi sáng tinh mơ trong cao trào Xô viết vẫn in đậm trong tâm trí người dân.

Núi Nguộc (rú Nguộc, Ngọc Lĩnh): cao 109 m, có 3 ngọn (rú Trào, rú Nguộc, rú Láng), nhìn từ phía Đông Bắc có hình một con voi chiến. Tương truyền thế kỷ X là căn cứ luyện binh của công chúa Ngọc (con gái vua Ngô Quyền); là nơi phát tích của dòng họ Nguyễn Cảnh. Trong kháng chiến chống Mỹ, đây là trọng điểm đánh phá trên Quốc lộ 15 – “nơi đọ sức của bom đạn và ý chí quyết thắng”.

Nguồn tư liệu: Cổng Thông tin điện tử xã Xuân Lâm (xuanlam.nghean.gov.vn).